ინტერვიუ სალომეა ლომინაძესთან – ქართული ვერსია
ჟურნალ „კარგი მოქალაქის“ რედაქციას საშუალება ჰქონდა ინტერვიუ სალომე ლომინაძესთან ჩაეწერა. ჩვენი საუბარი ძალიან თბილი და გულწრფელი გამოვიდა — ვილაპარაკეთ პოეზიაზე, მის შემოქმედებაზე და თავად სალომეც უკეთ გავიცანით. ტრადიციულად, ამ დიალოგს თქვენც გიზიარებთ. სალომე ოზურგეთიდანაა, არის მათემატიკოსი, ორი შვილის დედა და პოეზიის წერა დაახლოებით 5–6 წლის წინ დაიწყო. როგორც თავად გვითხრა, მისთვის საკუთარ თავზე საუბარი საკმაოდ რთულია. მისივე სიტყვებით: „ყველანი გაკვირვებულნი არიან, რომ პოეზიის წერას შევყევი“, მათ შორის მისი მშობლებიც — „დედა ექიმია, მამა — მასწავლებელი. როცა ბათუმში და ქუთაისში ჩემი ლიტერატურული საღამოები ჩატარდა, ძალიან გაუკვირდათ“. 2022 წელს სალომემ გამოსცა წიგნი გამომცემლობა „ინტელექტთან“ ერთად — „ნოემბრის წუხრი“ რაც ასევე მოულოდნელი იყო მისთვის, რადგან როგორც ამბობს, მაშინ ჯერ კიდევ მწირი გამოცდილება ჰქონდა. პირველად პოეზიასთან შეხება სკოლის ასაკში ჰქონდა, თუმცა როგორც მათემატიკით გატაცებულმა, რომლის პროფესიაც საბოლოოს ეს აღმოჩნდა,გვიყვება: „ვფიქრობდი, რომ ეს [პოეზია] ზარმაცების საქმე იყო და ლიტერატურა საერთოდ არ მაინტერესებდა“. უნივერსიტეტშიც კი კალკულუსს სწავლობდა. პირველივე ლექსი მან პირად პრობლემებთან გამკლავების მიზნით დაწერა: „ქმარს დავშორდი და იმ პერიოდში ლექსები ლიტერატურულ გაზეთს გავუგზავნე“. საწყის ეტაპზე სალომე საკუთარ ლექსებს მხოლოდ ფეისბუქის პროფილზე აქვეყნებდა. მოგვიანებით კი პოეზიის ჯგუფის — „პოეზიარი“ — ადმინისტრატორმა მისი ლექსები შეაგროვა და ჯგუფში განათავსა. სწორედ მაშინ დაფიქრდა წიგნის გამოცემაზეც. მან რედაქტირების თხოვნით მიმართა ვახტანგ ჯავახაძეს, ჟურნალ „ინტელექტის“ მთავარ რედაქტორს. ვახტანგმა დაურეკა და ჰკითხა, რატომ არ უგზავნიდა მანამდე ლექსებს. სალომეამ უპასუხა, რომ მანამდე საერთოდ არ წერდა. სწორედ ამიტომ თვლის პოეზიას „ნიჭად, რომელიც მოულოდნელად იფეთქა და საკუთარ თავში აღმოაჩინა“. მას შემდეგ სალომე აქტიურად აქვეყნებს სხვადასხვა ლიტერატურულ ჟურნალებში თავის ლექსებს, მათ შორის არის — „მწვანე ყვავილა“, „ჭოროხი“, „ცისკარი“. ვკითხეთ, თუ ჰყავს საყვარელი პოეტები ან შთაგონების წყაროები. გვიპასუხა, რომ მისი საყვარელი პოეტია ტერენტი გრანელი. სალომეა ასევე ხშირად ახსენებს გალაკტიონ ტაბიძეს და ტერენტი გრანელს თავის ლექსებში:
“გალა არის ჩემი ვნების სიმღერა, გრანელი უფრო შვილივით მიყვარს.”
ამაზე საუბრისას დაამატა: „ქვეყანაში, სადაც ოდესღაც ცხოვრობდნენ გალაკტიონ ტაბიძე, ტერენტი გრანელი, ოთარ ჭილაძე და სხვა მრავალი დიდი ავტორი — ყველაფერი უკვე დაწერილია, და ამის შემდეგ ახალი რაღა უნდა დაიწეროს“. ამიტომ ურჩევნია ისაუბროს საკუთარ განცდებზე, ტკივილებზე და ცხოვრებაზე. სალომეასთვის მელოდია დიდი მნიშვნელობის მატარებელია: ხშირად წერს ტრადიციულ რითმულ ფორმაში, თუმცა ზოგჯერ თეთრ ლექსიც დაუწერია. როგორც ამბობს: „ყოველთვის მივყვები მელოდიას, რომელიც თავში ჩამესმის.“ პოეზია მისთვის ემოციებზეა აგებული, და ამიტომ ლექსის დაწერას ზოგჯერ დიდი დრო სჭირდება. მისივე თქმით, „პოეზიის წერის ტექნიკა შესაძლებელია ისწავლო, მერე უკვე ბუნებრივად მოდის“, თუმცა ყოფილა პერიოდები, როდესაც 2–3 თვით არაფერი დაუწერია, რადგან მუზა არ ჰქონდა. „როცა მუზა მოდის, საკმარისია ერთი სტრიქონი დამებადოს თავში და მაშინვე ვწერ“.ყოფილა შემთხვევა, როდესაც საჭმლის გაკეთება მიუტოვებია ან ღამით, უძილობისას, წერდა. არ სჭირდება სპეციალური გარემო — ხშირად დაუწერია ტრანსპორტშიც. თუმცა ზოგჯერ საკუთარ თავს განწყობასაც უქმნის: „შეიძლება მთელი კოლოფი სიგარეტი მოვწიო, ღვინო მოვსვა — ასეთ დროს ყველაზე კარგად ვწერ“. სალომეასთვის პოეზიის მიზანია გადარჩენა და „ის, რომ სხვამ თავის თავი ამოიცნოს ლექსში“. ლიტერატურულ კონკურსებში მონაწილეობა მისთვის საინტერესო იმ მიზეზით თუ,რაც იქ იქმნება სხვა ავტორებთან ერთად ყოფნით. მისი წიგნი წარდგენილი იყო საბა ლიტერატურულ პრემიაზე, თუმცა ფინალში ვერ მოხვდა, მაგრამ იმედგაცრუებული არაა. ასევე ვისაუბრეთ მის ლექსების სერბულად თარგმნის გამოცდილებაზე. პროექტში, რომელშიც სერბი პოეტები და ქართველი ქალი ავტორები მონაწილეობდნენ, სალომეასთვის „პოეზიის თარგმნა ძალიან რთული აღმოჩნდა“. აუდიტორიის რეაქციაც მოულოდნელი იყო — გაგება რთულდებოდა. შევეხეთ ქალ ავტორების მდგომარეობასაც საქართველოში. სალომეა ამბობს: „ვფიქრობ, რომ საქართველოში ქალ ავტორს აუცილებლად უნდა ჰქონდეს დიდი ტკივილი ან განსაცდელი გადატანილი“. მისი ლექსები მჭიდროდ უკავშირდება როგორც ქალად ყოფნას, ისე მარტოხელა დედის როლს: „მარტოობა“ მისთვის პოეზიის საკვანძო სიტყვაა. „ჩემი ლექსები არის ტკივილზე, მარტოობაზე (მარტოხელა დედა ვარ წლებია), სიყვარულზე, მონატრებაზე და „უჭერობაზე“. სწორედ ამიტომ ბევრი ქალი აკავშირებს საკუთარ თავს მის ლექსებთან. მისი ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი გზავნილია: „უნდა გადავრჩეთ“ — მიმართული ქალების მიმართ. რაც შეეხება დაუმთავრებელ ლექსებს — სალომე გვიდასტურებს, რომ არაერთი ასეთი ლექსი აქვს: „ლექსები მაქვს დაწყებული გაჩერებიდან გაჩერებამდე — გადადებული, როგორც ახალი სიყვარულის შეხვედრა — ამას ერთ-ერთ ლექსშიც ვახსენებ“. ის მიიჩნევს, რომ ყველას აქვს რაღაც დაუმთავრებელი ლექსის მსგავსი. მომავალ გეგმებზე საუბრისას გვითხრა, რომ აგროვებს ლექსებს ახალი წიგნისთვის, რომელიც სამ წელიწადში გამოიცემა, და მკითხველს დაპირდა რომ — „არასდროს შევიცვლები“. ჩვენი ინტერვიუ სალომესთან ბევრ საინტერესო თემას შეეხო და მოგეცა შესაძლებლობა, უკეთ გაგვეცნო იგი. მადლიერები ვართ ამ დიალოგისთვის და ვიმედოვნებთ, რომ მომავალში ბევრ კარგ სიახლეს გავიგებთ მისგან.
Manuel Primitivi