ინტერვიუ ნინუკა ქოიავასთან - ქალ მხატვრის შემოქმედებითი სამყარო საქართველოში
კარგი მოქალაქის რედაქციას სიამოვნება ჰქონდა მოეწვია პოეტი ნინუკა ქოიავა ინტერვიუსთვის. იგი ჩვენს ოფისში გვესტუმრა და სასიამოვნო საუბარი გვქონდა სხვადასხვა თემაზე: როგორ დაიწყო წერა, რას ინტერესდება და რას გეგმავს. ახლა კი თქვენთან ვზიარებთ ჩვენს საუბარს. ნინუკა გვაცნობს თავს და ამბობს, რომ სანამ ახსოვს, ყოველთვის ან წერდა ან ხატავდა. იგი სწავლობდა დოკუმენტურ კინორეჟისიასა და რამდენიმე დოკუმენტური ფილმის გადაღების შემდეგ მიხვდა, რომ ეს მისი ჭეშმარიტი მოწოდება არ იყო; მიხვდა, რომ წერამ უფრო დიდი ადგილი დაიკავა მის ცხოვრებაში: „დღიურის, ვლოგის, პოემების თუ სცენარის ფორმით - ერთ დროს მივხვდი, რომ ყველაფერი დანარჩენი უნდა გამეშვა“. ვკითხეთ ოჯახზე და რაიმე შესაძლო კავშირზე წერის მიმართ, თუმცა ნინუკამ გაგვიზიარა რთული ოჯახური ისტორია: „მამაჩემმა დედაჩემი პატარა ასაკში გაიტაცა და მას ცხოვრების არაფერი უნახავს“, - გვითხრა. თუმცა ნინუკას და ბალერინაა და მის ინსტაგრამზე იდება ვიდეო, სადაც და ცეკვავს, ხოლო პოეტი მის ფონზე კითხულობს ტექსტს. ნინუკამ წერა სკოლის პერიოდში დაიწყო: „პოემების უფრო შეგნებულად წერა დავიწყე, როცა საშინაო დავალებად რაიმე გვავალებდნენ და მე პოეტურად ვპასუხობდი“. მისი პირველი ლექსი ჟურნალ „ჟეჯილში“ დაიბეჭდა, თუმცა მისი თქმით, მშობლები იმაზე მეტად აღფრთოვანდნენ, ვიდრე თავად. მოზარდობის პერიოდში ნინუკა წერას იყენებდა რთული ცხოვრებისეული ეტაპის გადასალახად: „ჩემი დღიურები მეგობრებად იქცნენ - მათ ვუზიარებდი ემოციებს და ისინი მაძლებინებდნენ. ასე უფრო შესაძლებელი ხდებოდა ცხოვრება“. თუმცა ბოლო პერიოდში ნინუკამ შეწყვიტა წერის გამოყენება როგორც თერაპიის: „დავიწყე ნამდვილი შრომა და ძალისხმევა ხელობის გასაუმჯობესებლად […] ამას სჭირდება დისციპლინა, პასუხისმგებლობა და თავდადება“. ამავე დროს, აღწერს წერას, ისევე როგორც ხატვას, როგორც პროცესს, რომელიც არასდროს ჰგავს მუშაობას. პროფესიონალურად წერის დაწყება არც მარტივი ყოფილა: ნინუკას თქმით, ექვსიდან შვიდ წლამდე დასჭირდა პირველი პუბლიკაციების მიღებამდე და ამ პროცესს „რთული და ემოციურად გამოფიტავი“ უწოდა. მას სიამოვნებს, როცა უფროსი თაობა კითხულობს - ადამიანები, ვინც დღეს გაზეთით იწყებენ. ამასობაში იგი თავს დაკარგულად გრძნობს ციფრულ სამყაროში, მიუხედავად იმისა, რომ ერთ ბლოგს „გოსტრაიტერადაც“ უწერდა: „სტატუსების წერა არ მიყვარს, და სიმართლე გითხრათ, ონლაინ სივრცე მაშინებს - მგონია, რომ იქ იმდენი ნიჭი და შრომა იკარგება“. ამჟამად ნინუკა აქვეყნებს სხვადასხვა ქართულ გამოცემაში: „არილი“, „ლიტერატურული საქართველო“, „ლიტერატურული გაზეთი“, „ქართული ლიტერატურა“. შემოქმედებაზე საუბრისას ნინუკამ დიდ შთაგონებად დაასახელა ფოტოგრაფი ფრანჩესკაუდმანი - ვენეციაში აღზრდილი ფოტოგრაფი, რომლის ფოტოები მას „სულიერად ღრმა და ემოციური თხრობით“ ეჩვენება: „როცა მის ნამუშოებს ვუყურებ, მძაფრი სურვილი მიჩნდება დავწერო - ჩავიჭედო ერთი გაყინული მომენტი“. ნინუკამ უდმანი ინტერნეტში აღმოაჩინა და მას შემდეგ მისი შთაგონების წყაროდ იქცა როგორც წერისთვის, ისე ხატვისთვის. განსაკუთრებით აღტაცებულია ფრანჩესკას მიერ შიშველი სხეულის გამოყენებით - მაშინ როდესაც ნინუკას თეატრში სწავლებისას ეს აკრძალული იყო: „ფრანჩესკა კი თავისუფალი და უშიშარი იყო - ქალის ტკივილი, სევდა და ემოციური ტანჯვა კომპრომისის გარეშე გამოავლინა“. როცა ვკითხეთ, უფრო რეალურ ისტორიებს წერს თუ წარმოსახვით ეპიზოდებს, ნინუკამ თქვა: „ვფიქრობ, რეალურსა და წარმოსახულს შორის ძალიან ბუდის თხელი ხაზი გადის“. მომავალში სურს უფრო დამწიფებული წერის სტილი - ისეთი, სადაც შეუძელია ადამიანების ემოციები და ქცევები აღწერო მათ რეალურად არც თუ იცნობდე. ემოცია ძლიერი მამოძრავებელია ნინუკასთვის: წერას განსაკუთრებით მაშინ მიმართავს, როცა სურს უკეთ იგრძნოს თავი. როგორც უკვე ახსენა, წერა ერთგვარი თერაპია იყო: „ვფიქრობ, პოეზია ტვინისა და სულისთვის ტორია“. სხვა ავტორებზე საუბრისას ახსენებს პუშკინს და დანტეს, თუმცა ამბობს: „ინსპირაციას მწერლებისგან არ ვიღებ - შეიძლება იყოს საშინელება, რაც მოვისმინე, ახალი ინფორმაცია ტელევიზორიდან, ონლაინ სივრციდან ან რაღაც, რაც ჩემს თვალწინ მოხდა. შეიძლება მეგობარს ობდა“. რიტუალებზე საუბრისას ამბობს, რომ მარტოობა სჭირდება, რაც რთულია როგორც დედას. ასევე უსმენს მუსიკას - მისი დიდი შთაგონებაა რიუუჯი საკამოტოს „Merry Christmas, Mr. Lawrence“. „კარგი მოქალაქემ“ მიიღო ნინუკას ლექსი „ყვავილები გადაინაცვლეს“ და ამის გამო სთხოვეთ მეტი ეთქვა მასზე. ლექსის ცენტრალურ იდეად განსაზღვრავს დაბრუნების განცდას - იმ ადგილის, სადაც წლები და ცხოვრების ეტაპები დაჰყვე, და აღმოჩენას, რომ მეხსიერებაში არაფერი შეცვლილა, მაგრამ რეალობაში ყველაფერი სხვაგვარადაა. ამიტომ ძირითადი ემოციებია დისკომფორტი და სევდა - შეგრძნება იმისა, რომ დრო გავიდა. კიდევ ერთხელ ამბობს, რომ ემოცია მისი წერილის მთავარი ხაზი არის და მკვეთრად განსხვავდება ჟურნალისტის ობიექტურობისგან: „მინდა ისტორიები, რომლებიც გულს მტკენს, უბრალოდ სევდიანად დარჩეს ჩემი მკითხველისთვის“. ლექსის ერთ სტროფზეც ვკითხეთ - მის მნიშვნელობაზე: „ახლა ისინი დამარცხდნენ და შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ ოდესღაც იქ ყოველ სეზონზე ყვავილები იფურჩქნებოდა, მაგრამ რაღაც მოხდა, და მხოლოდ ამას ამბობდნენ მათზე…“ ნინუკამ განმარტა, რომ სურდა დროის გასვლის სურათი გადმოეცა - როგორ შეიძლება კედლები დაიშალოს, ყვავილები აყვავდეს ან გაქრეს, რადგან აღარავინ უვლის. ქალ მწერლობაზე საუბრისას, ნინუკამ აღნიშნა, რომ დედაა და ამით მისი მდგომარეობა განსხვავებულია სხვა პოეტებისგან. ამ თემაზე საუბარს ერიდებოდა, რადგან საკუთარ თავს „ძალიან პატარა წრის ქალად“ თვლის. მოგვიყვა მეგობართან განსაკუთრებულ სიახლოვეზე და იმაზე, როგორ ინახავდნენ ერთმანეთის წერილობით ემოციებს მასტურბაციის შემდეგ - თემაზე, რომელიც დღევანდელ საზოგადოებაში ჯერ კიდევ ტაბუად რჩება. ამაზე საუბრის საჭიროება გაჩნდა, რადგან სხვებთან ამის თქმა შეუძლებელია და ეს აშკარად ქალის გამოცდილებაა საზოგადოებაში. ეს თავის საქმეს ბუნებრივი გაგრძელებად და შედეგად მიაჩნია: „როცა არ წერ ბავშვების ზღაპრებს, არამედ აღწერ საკუთარ შინაგან სამყაროს და აჩვენებ ხალხს, შეიძლება დიდი რისხვა, სირცხვილი და ზიანი მოგიტანოს“. ამას უკავშირებს კიდევ ერთ ფრაზას, რომელიც უთხრეს: „ძალიან კარგად წერ, მაგრამ აშკარად ჩანს, რომ ეს ქალმა დაწერა - იქნებ ეცადო, ეგ გაქრეს“. თავდაპირველად შეუთანხმდა, სცადა გენდერულად „უგუნებრივო“ წერა, მაგრამ მალევე მიხვდა, რომ შეუძლებელია - „ქალი ვარ და ვწერ ისე, როგორც ვხედავ სამყაროს“. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ნინუკა არა მხოლოდ პოეტია - ის ხატავსაც. ხატვას იყენებს სხვისი თვალისგან გაქცევად - „იქ არ არსებობს მესამე თვალი“. მას მოსწონს ფერის გამოყენება და ამბობს: „ფერთან მუშაობა ძალიან სასიამოვნოა, და ამ პროცესში ხშირად ახალი ტექსტების იდეებიც მომსვლია“. ხატვაში ღრმად შთააგონებს ედვარდ მუნკი. გამოფენებშიც დაუთმობდნენ ადგილს, თუმცა ჯერ არცერთში არ მონაწილეობს. იმედს ვიტოვებთ, რომ მალე ვნახავთ მის ნამუშოებს. ფრანჩესკა უდმანზე და დანტეზე საუბარმაც მიგვიყვა იტალია–საქართველოს მსგავსებებზე. აღმოჩნდა, რომ ქვეყნები ბევრ რამეში ჰგვანან როგორც ხასიათით, ისე ისტორიით. ნინუკასთვის საქართველო არის „ქვეყანა, სადაც ნებისმიერ ქუჩის კუთხეში შეგიძლია დაჯდე, წერო, დახატო, გადაიღო და ყოველთვის საინტერესო იქნება“. უცხოეთში კი ამის კეთება აშინებს. ამიტომ ურჩევნია ესაუბროს ადამიანებს, რომლებიც არაფერს იცნობენ საქართველოდან - რომ მათზე ზღაპრები მოყვეს. ამავე დროს, საქართველოში მუშაობა რთულია - მისი აზრით, განათლება საკმარისად არ არის მხარდაჭერილი და წაკითხვა არ არის პოპულარიზებული. მოიხმობს სახელგანთქმულ ქართველ ავტორს ნოდარ დოლაბიძეს: „წიგნის ხელში დაჭერით სიამოვნებისთვის არც განათლება გჭირდება და არც ასაკი“. ამიტომაც მიუთითებს, რამდენად ძნელია ქართული ლიტერატურის პოპულარიზაცია მაშინ, როდესაც საზოგადოებრივ ფონად არ არსებობს მკითხველობა და განათლება. ნინუკას არასოდეს მიუღია მონაწილეობა კონკურსებში და არც გრანტი მოუგია - გაუჭირდება საკუთარი თავის შეფასების ქვეშ დგომა. მომავალ გეგმებში საუბრობს სასწრაფოდ დასაბეჭდ პოეტურ კრებაზე (2025 ივნისში გამოვა) და გამოხატავს სურვილს, ერთ ნაშრომში გააერთიანოს თავისი მასალა, თუმცა ჯერ ისევ სჭირდება ამისთვის სითამამე. ნინუკა ქოიავასთან საუბარი ძალიან სასიამოვნო იყო - ვიმედოვნებთ, მალე ვიხილავთ მის შემოქმედებას როგორც მხატვრობაში, ისე პოეზიაში და ვუსურვებთ ბრწყინვალე შემოქმედებით მომავალს. ვმადლობთ მას ამ ინტერვიუსთვის განკუთვნილი დროისთვის.